365 days of summer

Hoofdstuk 7: ontmoeting met het anti-regimekoppel in Guangxi

De provincie Guangxi, nog nooit van gehoord zeker? Geen paniek, wij ook niet, tot we er met onze eigen voeten stonden. Het ligt in het zuiden van China, een centraal punt tussen het oosten en westen van het land, een soort natuurlijke kruising. We hebben er een week doorgebracht, eerst in de bergen van Longji, daarna in het hart van de karstheuvels van Yangshuo. De landschappen zijn er absoluut adembenemend. Als je naar China reist, raden we je ten zeerste aan om hier een stop te maken.

Onze aankomst in Longji gebeurde na een tocht met taxi, hogesnelheidstrein en auto. Het dorp is verspreid langs een kronkelige weg die zich een weg baant langs de bergflanken.

De volgende dag trekken we eropuit om wat hier “de mooiste rijstterrassen van China” worden genoemd te verkennen. Veel volk, dat wel, maar zoals vaak werkt de regel van 95% hier perfect: 95% van de toeristen wandelt amper. Zodra je het hoofdpad verlaat, ben je bijna alleen. Matteo moest wel enorm aangemoedigd worden voor deze drie uur durende wandeling, maar het decor was elke inspanning waard.

Na twee dagen laten we de bergen achter ons voor de beroemde karstheuvels van Yangshuo. De weg ernaartoe is een onbeschrijfelijke chaos, een direct gevolg van de Golden Week: heel China is op de baan. Bij het hotel krijgen de kinderen een aangename verrassing: een zwembad! Het was al twee maanden geleden dat we nog eens gezwommen hadden. Na dagen van wisselvallig weer, vinden we hier een perfect klimaat terug: ideaal om te ontbijten op het terras, te luieren aan het zwembad… Het voelt als vakantie, minder als reizen, en dat doet deugd.

We hebben hier vijf fantastische dagen doorgebracht, de omgeving verkend per boot, motorfiets, en zelfs per kabelbaan. Zoals vaak in China, wisselen afgelegen plekken waar de lokale bevolking nog hun was doet in de rivier, af met hypermoderne infrastructuren. Vanuit de kabelbaan kom je bij een onwaarschijnlijke route die de heuvels doorkruist via hangbruggen op 60 meter hoogte, glazen loopbruggen… Een beetje kitsch misschien, maar we genieten er met volle teugen van.

Vanavond zitten we midden in deze vijf dagen in de stad Yangshuo voor het diner.

Bedankt massatoerisme en ongecontroleerde ontwikkeling! Jammer, want het kader is prachtig met de gebouwen omringd door heuvels. Het is vanavond enorm druk. We moeten de kinderen goed in het oog houden. Voor een keer zijn we gevlucht uit deze mensenmassa naar een… Indiaas restaurant

Twee tafels verder zit een koppel: rond de dertig als je naar hun gezichten kijkt, begin twintig als je naar hun kleding kijkt. Ik denk dat ze Japanners zijn. Na anderhalve maand in Japan en bijna een maand in China ben ik een beetje een “expert” geworden in gezichtsherkenning.

Dus ik denk bij mezelf: zij, verdwaald in een land met een diepgewortelde haat tegen Japan, en ik, vol herinneringen aan Japan — we zijn een beetje bloedbroeders, toch?

…Dat zal ik nooit weten, want ze bleken Chinezen te zijn…

Maar mijn lef loonde, want het was een koppel dat behoorlijk goed Engels sprak (halleluja) en graag wilde praten. Ze waren ontzettend lief: ze zijn pas een maand samen en dit is hun eerste vakantie met z’n tweeën. En ik kom daar met mijn grote mond, geef ze niet eens de kans om me af te wimpelen, want ik wil praten met Chinezen die wel willen praten.

In het begin, als ik hen aanspreek, wisselen ze een korte, bijna nerveuze blik, maar uiteindelijk glimlachen ze en komen ze los in het gesprek. Na een tiental minuten praten we over China… Hier een paar fragmenten van ons gesprek die ik onmiddellijk daarna heb genoteerd:

• “We leren Engels om het land te kunnen verlaten.”
• Hij, die stand-up comedy doet: “Met de censuur in dit land is dat een heel, heel moeilijke job. Waarover mag je wel of niet grappen maken? Je weet nooit wat de censuur zal doen.”
• “Mensen verdwijnen. Op een dag zie je ze gewoon niet meer. En iedereen doet alsof er niets gebeurd is.”

Ik vraag hen of ze bang zijn. “Nee, niet echt, want we zijn niet belangrijk genoeg.”

Zij runt een webshop: “We hebben geen economische cijfers, aangezien alle cijfers die de overheid geeft vals zijn. Maar we merken dat het heel slecht gaat met de economie. Mensen kopen niets meer sinds Covid. De elastiek is gebroken.”

Dit komt overeen met wat we in de westerse pers lezen, maar ik ben verrast dat Chinezen, ondanks de censuur, zich hier zo van bewust zijn.

Er heerst momenteel een diepe onrust in China. Sinds het begin van deze eeuw beleefde het land een lange periode van optimisme, gedreven door een economische groei met dubbele cijfers. Maar vandaag de dag is het twijfel die overheerst. Sinds Covid en de nodeloos harde en langdurige lockdowns (de Chinezen vertelden ons dat ze zonder telefoon naar buiten gingen om niet getraceerd te worden), is die twijfel omgeslagen in wantrouwen.

Dat wantrouwen wordt versterkt door de enorme vastgoedcrisis en de extreem hoge werkloosheid onder jonge afgestudeerden (de cijfers zijn vaag, maar we weten dat het ernstig is). Er is ook een groeiend wantrouwen tegenover president Xi Jinping. Voor Covid was zijn populariteit hoog, maar sindsdien is het bergaf gegaan. (De weinige peilingen die er zijn, tonen een daling van 78% tevredenheid naar 39%.)

Volgens hen: “Er zal voorlopig niets veranderen, het zit in de mentaliteit van de Chinezen, misschien over 5 of 10 jaar.” Ze halen hun schouders op, gelaten. Maar wie weet? China heeft al vaker bewezen onverwacht van koers te kunnen veranderen.

Ik oordeel niet. Wat kunnen ze vandaag doen, wetende dat demonstranten thuis gearresteerd worden zonder dat iemand reageert, omdat het netwerk van camera’s hen herkend heeft? Voorbij zijn de dagen waarop je veilig was als je niet gearresteerd werd tijdens een protest.

Eerlijk gezegd, het was natuurlijk maar één gesprek. Het is onmogelijk om te weten wat de hele bevolking voelt. Dit land is zo immens en divers, en het risico om te spreken is zo groot…

Hoofdstuk 8: Al die taxichauffeurs

In China wordt elke rit met een taxi een avontuur op zich. Er was die chauffeur in Shanghai, een ware rallypiloot, die ons in dertig minuten ter plaatse bracht, terwijl Alipay er 40 minuten voor had voorzien. Dan was er de rustige, relaxte chauffeur en zelfs enkele vrouwelijke bestuurders — een verademing na Japan. En vervolgens diegenen die we niet snel zullen vergeten: de zanger (met een… uniek stemgeluid) en de professionele keelschrapper… Suzanne stond op het punt de laatste twee een klap te verkopen.

En dan is er die alomtegenwoordigheid van elektrische voertuigen. Ik, die in de auto-industrie werk, wist al dat China een voorsprong heeft op het gebied van elektrische mobiliteit, maar er is een groot verschil tussen dat weten vanuit een kantoor in België en het dagelijks ervaren. China heeft deze technologische revolutie benut om lokale merken te lanceren zoals BYD, Forthing, Leapmotor, Haval, Wuling, Xpeng, Aion, Changan, Nio… Merken waar je waarschijnlijk nog nooit van hebt gehoord, maar die al voet aan de grond krijgen buiten China. Terwijl we in Europa denken voorop te lopen, worden we ingehaald, en China bouwt zonder schroom aan zijn nationale kampioenen.

En dan is er de ervaring van digitaal betalen. Hier werken alle taxi’s als een soort ‘Uber’ met lokale apps zoals DiDi. Alles is gedigitaliseerd in China, vergeet contant geld maar: Chinezen gaan nergens heen zonder hun smartphone. Een Chinees zou versteld staan van het feit dat je in Europa niet alles kunt betalen met je telefoon. In de grote steden hebben sommige restaurants zelfs geen papieren menu’s meer: een QR-code op tafel en voilà, het menu verschijnt. Zelfs hoog in de bergen, de dame die koffie verkoopt, steekt haar QR-code op voor digitaal betalen. De laatste twee dagen heb ik alles contant betaald… omdat ik nog de bankbiljetten op zak had die ik een maand eerder had afgehaald!

Natuurlijk heeft deze digitalisering ook voordelen voor de overheid: met slechts twee grote betaalplatforms, Alipay en WeChat, en alle transacties gecentraliseerd, is alles gemakkelijk te traceren.

Deze onderdompeling geeft een voorproefje van de toekomst, waarin alles met elkaar verbonden is en we geen last meer hebben van contant geld. Voor toeristen is er geen ontkomen aan: WeChat en Alipay zijn onmisbaar geworden, zelfs voor een simpel kopje koffie. Welkom in China!

Chapitre 9 : Shanghai, la mégalopole sans âme ?

Hoofdstuk 9: Shanghai, de zielloze metropool? In de ranglijst van de grootste steden ter wereld staat Shanghai in de top 5.

Enerzijds maakt Shanghai indruk met zijn internationale allure: musea, restaurants, hippe bars… alles is aanwezig. Het voelt alsof we terug zijn in een moderne metropool waar alles mogelijk lijkt, waar de bruisende energie van de stad ons meesleurt.

Anderzijds is het moeilijk om hier de charme te vinden van oude steden zoals Tokio of zelfs Peking. Shanghai lijkt een ziel te missen. Veel gebouwen zijn gloednieuw of nog in aanbouw.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen. We brachten een aangename tijd door in de oude Franse Concessie en de omliggende wijken. Hier vergeet je bijna dat je omringd bent door torenhoge wolkenkrabbers. De straten zijn omzoomd met platanen, de gebouwen zijn lager en doen denken aan Europa. De sfeer is trendy en onmiskenbaar chic, wat getuigt van de welvaart van de stad. Dit kleine stukje van Shanghai herinnert ons eraan dat de stad niet alleen maar een betonnen en glazen jungle is.

En dan is er nog die gigantische verhoogde snelweg van 250 kilometer die door de stad loopt. Als je bedenkt dat het in België acht jaar duurt om het viaduct van Vilvoorde te renoveren — amper 1,6 kilometer lang — ga je toch even nadenken. Hier schiet de infrastructuur in een duizelingwekkend tempo vooruit, alsof men wil laten zien dat sommige dingen in Shanghai gewoon een andere waarde hebben.

Hoofdstuk 10: De sigaret

We verbleven in verschillende hotels die trots hun “niet-roken” status toonden, maar de geur van sigaretten bleek vaak overal te hangen. En de Chinezen? De Chinezen trekken zich er niets van aan. De rookverbodsborden en de dreiging van boetes hebben absoluut geen effect.

Het is best ironisch als je erover nadenkt: in een dictatuur zou je verwachten dat de regels strikt worden nageleefd. Maar nee, hier lijkt overal roken een vorm van nationale weerstand… of misschien gewoon een excuus om even een sigaret op te steken.

Hoofdstuk 11: Suzanne, Nola & Matteo

We verlaten China met een licht hart, blij dat we dit mysterieuze land hebben ontdekt. Gelukkig dat we met eigen ogen hebben kunnen zien en voelen hoe een deel van China echt is. Precies daarom reizen we zo graag, en we zijn blij dat we deze ervaring met onze kinderen kunnen delen. Nola’s vragen zeggen genoeg: “Maar kunnen de mensen hier niet doen wat ze willen? Waarom zijn er zoveel camera’s? Wat is een democratie? Waarom hebben ze geen toegang tot Facebook of Instagram?”

Onze zorgen die we voor het vertrek hadden bleken overtrokken. Reizen in China is eigenlijk vrij eenvoudig (al zijn we misschien bevooroordeeld?), vooral als je de juiste apps gebruikt (Trip.com, Alipay, WeChat). We hebben onbekend fruit geproefd, ons laten betoveren door een cultuur van meer dan 2000 jaar oud, en werkelijk spectaculaire landschappen ontdekt.

China fascineert evenveel als het intrigeert, met zijn onverwachte moderniteit en zijn alomtegenwoordige controle. Achter de wolkenkrabbers en de drukte schuilt een samenleving die voortdurend in beweging is, vol dynamiek, die respect afdwingt maar ook aanzet tot nadenken. Deze reis was een onderdompeling in een wereld die ons uitdaagde, opschudde en uiteindelijk vol bewondering achterliet.

Toch is China misschien niet de ideale bestemming voor een eerste reis naar Azië. Er wordt weinig Engels gesproken, je moet bereid zijn je aan te passen en af en toe een beetje assertief te zijn.

Als je me vraagt of ik terug zou gaan naar China, is mijn antwoord ja, want er is nog zoveel meer te ontdekken. Suzanne daarentegen… zij is iets genuanceerder in haar Antwoord (nvdr: ik zet er geen voet meer binnen!).

Maar bovenal zijn we blij om even van omgeving te veranderen. Deze 80 dagen waren buitengewoon, vol adembenemende landschappen en een onderdompeling in fascinerende culturen. Toch waren er weinig ontmoetingen, veel nachten in piepkleine kamers (slechts vier keer hadden we een deur tussen ons en de kinderen), en reizen door landen met een indrukwekkende bevolkingsdichtheid.

Het is bijna tijd om Azië te verlaten, maar niet zonder een laatste stop: Bali. We blijven er tien dagen, waarvan een week alleen met de kinderen en mij, omdat Suzanne enkele dagen met haar vriendin Naomi doorbrengt. Bali, dat roept beelden op van stranden, zwemmen en luieren… Tenminste, dat denken de kinderen. Maar ze zullen verrast zijn, want ik heb een heel ander programma in gedachten. Stil maar, verklap niets, ze zouden me anders wel eens kunnen haten.

Tot gauw!