Worsten, wespen & watervallen: hoofdstuk III van onze Braziliaanse odyssee

5. De staten Santa Catarina & Paraná, 23 april – 1 mei 2025

Voor onze vijfde grote regio trekken we naar het zuiden van Brazilië. Eerste halte: Curitiba, de hoofdstad van Paraná.

Eerlijk is eerlijk: als je nog nooit van Curitiba of van deze regio gehoord hebt, ben je zeker niet de enige. Maar hier is het een topper. Een soort Braziliaans Zürich – met iets meer beton en iets minder chocolade. Heel wat Brazilianen hebben me toevertrouwd dat het “de beste stad is om in te wonen in Brazilië”.

Waarom? Omdat je er op straat kan wandelen zonder om de drie seconden over je schouder te moeten kijken, omdat er weinig corruptie is, het openbaar vervoer er écht goed werkt en omdat de stadsplanning tot in internationale architectuurscholen bestudeerd wordt. Jawel.

Dus ja, het is best aangenaam… maar we zijn nog altijd in Brazilië. Met onze Europese blik waren we nu ook weer niet overdonderd. Maar tussen twee regenbuien door – en in een gezellig appartementje – konden we wel even op adem komen, en een paar architecturale pareltjes te ontdekken.

Maar het is ook vanuit het centrum dat de panoramische trein Curitiba–Morretes vertrekt, naar een klein kuststadje. Die rit staat in de top 25 van de mooiste treinreizen ter wereld – en ook al hebben we ze niet allemaal getest, het decor mag er best wezen: mistige valleien, tropisch woud dat zich vastklampt aan steile kliffen, een trein die over rotsachtige kammen rijdt met een hoogteverschil van 500 meter. De kinderen waren iets minder enthousiast over de vier uur durende rit.

De volgende dag pikken we onze huurauto op en rijden we verder naar het zuiden, richting Santa Catarina. Een staat vol contrasten… en bratwurst.

Want ja, hier beperkt het Duitse erfgoed zich niet tot een bordje in een museum. Denk aan dorpjes met vakwerkhuizen, het grootste Oktoberfest van Latijns-Amerika (vaak aangekondigd als het op één na grootste ter wereld, na München), en bakkerijen waar je strudel naast guavegebak vindt.

Oké, ik zie jullie al aankomen. Nee, het zijn geen gevluchte nazi’s. Fout. Deze Duitse immigratie dateert uit de 19de eeuw. Toen vluchtten arme gezinnen uit Mecklenburg, Pommeren en Hunsrück, landelijke gebieden in het noorden en westen van het huidige Duitsland, voor armoede, mislukte oogsten en een uitzichtloze toekomst. En Brazilië opende zijn armen. Om zijn zuiden te bevolken, vooral na de geleidelijke afschaffing van de slavernij, bood het bijna gratis grond aan Europeanen en de belofte van een nieuw begin. Veel Duitsers zeiden ja. Resultaat: steden zoals Blumenau en Pomerode met een Beierse uitstraling, en Brazilianen die Ein Prosit zingen alsof het in hun DNA zit. Voor ons was het na negen maanden reizen bijna exotisch om een grote ambachtelijke worst te eten en een lekker koud Duits biertje te drinken.

Om eerlijk te zijn: als je twee of drie weken vakantie hebt, hoef je hier niet per se naartoe. Maar na negen maanden onderweg hebben we er goed mee gelachen. En zodra je die Duitse sfeer achter je laat, zit je meteen weer midden in een tropisch Braziliaans junglegevoel.

Ook al blijft het zuidoosten (São Paulo, Rio…) historisch gezien de rijkste regio van het land, toch zijn het hier – in het zuiden, in Paraná en Santa Catarina – dat de ontwikkelingsindicatoren het hoogst liggen. Beide staten staan zelfs in de nationale top vier van de HDI. Degelijke wegen, infrastructuur die werkt, beter georganiseerde steden: je voelt dat het hier allemaal net iets beter loopt. Misschien door de erfenis van de Europese immigratie, misschien gewoon omdat het lokale model goed werkt?
Maar één ding is duidelijk: het zuiden van Brazilië voelt soms echt als een ander land.

We eindigen de regio met het hoogtepunt voor de kinderen – je moet hen af en toe ook eens iets gunnen – en dat was Beto Carrero World. Ja, dat is de naam. En ja, het is groot: het derde grootste pretpark ter wereld (echt waar). Opgericht door een voormalige cowboy die een briljant ondernemer werd, is het park een onwaarschijnlijke mix van Disneyland, lokale folklore en westerndecors. Je wandelt van een middeleeuws kasteel naar een piratenshow, en eet daarna een reuzenchurro terwijl je kijkt naar een show van Madagascar. Zalig kitsch. Maar voor 60 euro met z’n vieren, vroegen we niet meer. Resultaat: negen uur vol gegil, loopings en popcorn – en terug naar onze Airbnb, compleet uitgeput… maar gelukkig.

Laatste halte in de staat Paraná en een compleet nieuw decor. Weg met de draaimolens en hallo natuurlijke wonderen – op naar de mythische Iguaçu-watervallen, een van de spectaculairste ter wereld.

Iguaçu: de wesp en de paus

13u30: snelle lunch voor we de legendarische watervallen van Iguaçu gaan ontdekken. We staan recht, de bus staat op het punt te vertrekken. Suzanne neemt haar laatste slokje cola als ze plots begint te gillen. Een wesp heeft haar recht in de lip gestoken.

Panieksituatie. We haasten ons naar de dichtstbijzijnde hulppost. Daar wordt ze meteen verzorgd. Ze krijgt zalf toegediend en we moeten een halfuur wachten om te zien of er een allergische reactie optreedt. Haar lip zwelt op maar blijft onder controle.

Ondertussen zit de man van de hulppost vol spanning te kijken naar het nieuws over de nieuwe paus Leo XIV die net is verkozen. Hij is laaiend enthousiast. En hij zegt me – met het grootste sérieux – dat hij hoopt dat deze paus niet de Antichrist is. Blijkbaar doet daarover een profetie de ronde. Ik probeer mijn lach in te houden, vooral als hij eraan toevoegt: “De voorspelling kan uitkomen… of niet.” Bedankt voor die analyse broeder.

Ik probeer subtiel van onderwerp te veranderen, ik heb namelijk niet meteen zin in een tropisch profetisch debat. Dus ik begin over een van mijn favoriete thema’s (nee niet voetbal, dat is te makkelijk): de rol van religie in Brazilië en de impact ervan op de verkiezingen. Bingo. De man is helemaal mee.

Want in Brazilië kun je geen 300 meter lopen zonder op een gebouw met “Casa de Deus” te botsen. Dat zijn evangelische kerken, vaak gewoon in een huis. Zodra er een nieuwe wijk opduikt volgt er meteen een tempel. Officieel zijn het kerken, maar in werkelijkheid zijn het buurtcentra vermomd als religieuze instellingen, waar het vaker over voorspoed gaat dan over spiritualiteit.

Vandaag noemt meer dan 30% van de Brazilianen zich evangelisch, terwijl nog maar 51% katholiek is. Een explosieve stijging de afgelopen twintig jaar, terwijl het katholicisme tegelijk achteruitging – in 1980 spraken we nog over 90%. Dat is niet zomaar een religieuze evolutie, maar een fundamentele culturele en politieke omwenteling. Evangelicals pleiten voor een terugkeer naar “traditionele waarden”: God, het gezin (zoals in de 19de eeuw), afwijzing van feminisme en LGBTIQ+-rechten… En natuurlijk verdedigen ze het recht om rijk te worden, zolang je maar tienden betaalt, en af en toe een gift doet aan de kerk. Logisch toch.

Politiek gezien bracht deze beweging Jair Bolsonaro in 2018 aan de macht (samen met de economische elites). Voor wie het vergeten is: hij is de Braziliaanse Trump. Homofoob, seksistisch, racistisch, nationalistisch, autoritair… hij vinkt elk vakje aan. Zijn balans? Geen enkel lichtpuntje. Een armer land, zes keer meer wapenvergunningen uitgereikt (van 117.000 naar meer dan 673.000 tussen 2018 en 2022), een internationaal belachelijk imago, een recordontbossing in het Amazonegebied, een rampzalig coronabeleid met 700.000 doden (de man ontkende de ernst van het virus, promootte fopbehandelingen en vertraagde de aankoop van vaccins) en nog diepere ongelijkheid dan ervoor. Zelfs het zakenmilieu liet hem vallen. Maar hij slaagde wel in één ding: de rijken rijker maken.

En het beste van al: deze kampioen van het christelijke gezin had drie vrouwen, vijf erkende kinderen & allerlei juridische schandalen op zijn kerfstok… en toch blijft hij de goddelijke moraal preken op tv. Ik zei het al: het is de lokale Trump.

Ondanks dat apocalyptische cv, stemde in 2022 toch 49% van de kiezers voor hem. Lula won uiteindelijk, maar het land is meer verdeeld dan ooit. Eén op twee Brazilianen steunt de familie Bolsonaro en de andere helft Lula. En 70% van de mensen durft niet meer over politiek te praten met familie of vrienden. Gezellig.

De man van de hulppost bevestigt het allemaal. En ondertussen zwelt Suzannes lip nog wat verder op. Geen zware allergie, gewoon een mooie Angelina Jolie-volumeboost. We beslissen om toch te vertrekken. De watervallen wachten niet.

Iguaçu: hoger, harder, indrukwekkender

Iguaçu is geen waterval. Het is een symfonisch orkest van 275 cascades, sommige tot 82 meter hoog, midden in twee door UNESCO erkende nationale parken. Een van de mooiste natuurplekken ter wereld. In 2011 verkozen tot een van de zeven nieuwe natuurwonderen.

We waren hier al eens geweest. En toch… opnieuw omvergeblazen worden midden in de jungle, dat verveelt nooit. Deze plek is magisch. Als ik de kinderen verhalen vertel over weelderige wouden en betoverde rivieren, dan denk ik aan Iguaçu. Het doet me altijd denken aan dat stukje in The Lion King waarin Simba chill volwassen wordt met Timon en Pumbaa. Ja, ik weet het, ik moet misschien stoppen met al die filmreferenties in mijn blog. Of net niet 😉

Na de prachtige wandeling langs de watervallen nemen we opnieuw de bus naar de ingang. Van daaruit wandelen we verder langs de grote baan. En dan plots: een helikopter recht voor onze neus. De kinderen staan verstijfd van verbazing. Nieuwsgierig lopen we naar het gebouw ernaast – daar boek je de vluchten.

We stappen binnen, ervan overtuigd dat het onbetaalbaar zal zijn. De receptionist geeft ons de prijs, zegt dat er binnen vijf minuten een vlucht vertrekt… en wanneer hij onze twijfel voelt, biedt hij spontaan 50 procent korting voor de kinderen. Drie minuten later zitten we in de heli.

Bliksemsnel vertrek. Achtjes in de lucht. Een vlucht boven één van de indrukwekkendste watervallen ter wereld. Een tijdloos moment dat zich in ons geheugen kerft. Een helikoptervlucht is altijd een adrenalineboost. Maar boven Iguaçu is het ook een duik in pure schoonheid. We stappen uit het toestel, nog helemaal opgepept, met een licht hart.