365 days of summer

Welkom aan boord voor deze 2ᵉ post van een unieke reis door China, waar het keizerlijke verleden en de digitale toekomst met veel lawaai botsen. We beginnen in Xi’an, de stad van de beroemde terracottalegers. Daarna zetten we koers naar het China van morgen, waar continue gefilmd wordt in de parallelle wereld van lokale TikTokers. Ten slotte gaan we naar Yunnan, het land van etnische minderheden en adembenemende landschappen (en er zijn veel foto’s hieronder), waar tradities en moderniteit elkaar kruisen.

Wil je China beter begrijpen en onze reis meebeleven aan de hand van vele foto’s? Lees dan verder hieronder. Houd je goed vast, hier gaan we!

Hoofdstuk 4: Marie-Laure, onze Chinese gids in Xi’an

Voordat ik Marie-Laure voorstel, onze Chinese gids voor een dag, maken we eerst een omweg naar haar stad, op zo’n 1000 km ten zuidwesten van Peking: Xi’an. Ken je de stad niet? Hier zijn drie goede redenen om ze beter te leren kennen:

• De bakermat van het Chinese Keizerrijk. Hier begon de eenmaking van China in de 2e eeuw voor Christus, lang voordat Rome aan haar eigen rijk begon te bouwen. En terwijl dat laatste nu tot stof is vergaan, staat China nog steeds stevig overeind. Wat indrukwekkend is aan de Chinese geschiedenis, is haar lange levensduur. Dynastieën (Zhou, Tang, Song, Yuan, Ming, Qing) volgden elkaar op, en de Chinese beschaving was in verschillende tijdperken een van de meest geavanceerde ter wereld. De Chinezen van vandaag zijn daar nog steeds enorm trots op. Voor ons Europeanen is dat soms moeilijk te vatten, want we hebben vaak de neiging om wat neerbuigend naar dit land te kijken.
• Wereldhoofdstad… meer dan 1300 jaar geleden! Ja, Xi’an was de hoofdstad van China in de 7e eeuw en telde toen al meer dan een miljoen inwoners. Het was destijds de grootste stad ter wereld. Niet slecht, toch?

• Het Terracottaleger, een ander paradepaardje van de stad. Het was de eerste Chinese keizer, die China verenigde, die met dit idee kwam: zich laten begraven met een volledig leger. Geen leger van vlees en bloed, maar een leger van terracotta! 8000 soldaten, niet meer en niet minder, ontdekt door boeren in 1970. Deze keizer geloofde sterk in het leven na de dood en dacht dat een leger hem wel van pas zou komen in het hiernamaals.

Om eerlijk te zijn, Xi’an zelf heeft ons niet echt overdonderd. Maar het Terracottaleger is op zichzelf al de moeite waard om de reis te maken.

En dan was er nog onze gids, Marie-Laure. Haar Frans was ongelooflijk goed. Een intelligente vrouw, die al jaren met toeristen werkt. Ze hielp ons de Chinese gewoonten wat beter te begrijpen, al lieten sommige van haar opmerkingen mij… verbaasd achter.

• De Chinezen en wachtrijen, dat gaat niet samen. Hier is er geen plaats voor beleefdheid. Mensen duwen en dringen voor. Voor een buitenlander is dat nogal desoriënterend. Al moet ik toegeven dat het mij, met mijn lengtevoordeel, niet zo stoort. Maar je moet het begrijpen: oudere generaties hebben tijden van hongersnood meegemaakt. Toen er gevochten moest worden voor voedsel, werd dringen in een rij bijna vanzelfsprekend.
• Het Chinese egocentrisme. Geen verrassing in een land dat zo immens is en afgesneden van de buitenwereld door staatsmedia en een pro-Chinese retoriek. Zelfs Marie-Laure, een belezen vrouw, liet me perplex achter toen ze verbaasd reageerde toen ik zei dat Japanners niet van Chinezen houden. “Oh echt? Waarom?” vroeg ze. Misschien door de vele anti-Japanse monumenten die je op elke straathoek ziet, wie weet?
• De eenkindpolitiek. Ingevoerd in 1979, dwong deze politiek elke familie om slechts één kind te hebben, met desastreuze gevolgen:
  • Vandaag zijn er 38 miljoen mannen meer dan vrouwen. Waarom? Omdat er selectieve abortussen plaatsvonden na echo’s. Volgens de traditie draagt een zoon de familienaam en erfenis voort.
  • Een enkel kind betekent ook enorme druk. Deze kinderen, vaak “kleine keizers” genoemd, worden aanbeden door hun ouders, maar moeten overal in uitblinken. Falen is geen optie.

De gevolgen vandaag zijn ernstig: de geboortecijfers dalen. In 2023 bereikte China zijn bevolkingspiek met 1,43 miljard inwoners, maar tegen 2050 zal dit dalen tot 1,2 miljard en tot 800 miljoen in 2100. Zal deze situatie veranderen? Waarschijnlijk niet. De jongere generaties weigeren meer dan één kind te krijgen: te duur, te veel beperkingen, te veel stress. Klinkt dat bekend? Uiteindelijk zijn de ambities van de Chinezen niet zo verschillend van de onze: een goede opleiding voor hun kinderen, een goede baan, een fatsoenlijk huis en tijd om van het leven te genieten. Zelfs in China wordt deze droom steeds moeilijker te verwezenlijken.

Hoofdstuk 5: De TikTokers

In China is er weinig dat gedaan is speciaal voor buitenlandse toeristen. We zijn vaak de enige niet-Chinezen in de buurt, en de blikken blijven niet uit. Mensen willen minstens tien keer per dag op de foto met onze kinderen. En dan zijn er ook nog de stiekeme foto’s. Nola profiteert er volop van. Ze vraagt ons niet eens meer of ze op de foto mag. Als een diva staat ze naast de lokale bewoners, met een Colgate glimlach en een sterattitude. Ze zou eigenlijk haar eigen Chinese TikTok-pagina moeten starten.

Alles is hier afgestemd op Chinese toeristen. En dat is niet verrassend gezien hun aantal. De Chinezen ontdekken hun eigen land, en met 9,5 miljoen vierkante kilometer is er genoeg te zien! Dit zorgt voor een oorverdovende drukte, vooral als ze in groepen reizen met een gids die door zijn microfoon schreeuwt alsof hij een festival organiseert. Gelukkig blijkt de regel dat “95% van de toeristen slechts 5% van de bezienswaardigheden zien” hier ook perfect te werken.

De fotograaf heeft een enorme lens en belichting die je enkel in een studio ziet. Soms voegen ze zelfs een figurant toe: een oude visser met een witte baard, voor het “postkaart” effect. En natuurlijk zijn er overal winkels waar je je kunt laten opmaken, je haar kan laten doen, aankleden, een fotograaf kunt huren en zelfs een figurant kunt regelen! Het is zo kitscherig dat we twijfelen of we het lachwekkend, dan wel briljant vinden.

En dat alles is natuurlijk voor TikTok. Als wij thuis al vinden dat de telefoon een vloek is, dan is het hier een digitale apocalyps. De Chinezen zijn constant met hun scherm bezig. We stonden vaak versteld, vooral in restaurants: vier mensen aan een tafel, geen enkel woord wordt gezegd in een uur, je ziet enkel domme video’s die voorbijflitsen. Je vraagt je af of ze zich nog herinneren dat ze samen zijn…

Hoofdstuk 6 : Yunnan

Waarom naar Yunnan gaan? Omdat deze provincie, ingeklemd tussen Tibet en Myanmar, adembenemende landschappen biedt. Maar vooral omdat het de ideale plek is om een andere kant van China te ontdekken.

In China domineert de Han-etniciteit met 92 % van de bevolking. Maar in Yunnan is diversiteit troef: meer dan een derde van de inwoners behoort tot etnische minderheden. Hier is die diversiteit niet zomaar een statistiek: je voelt het, ziet het en beleeft het overal.

En zoals zo vaak in China, is alles immens. Yunnan is slechts een van de 23 provincies van het land, maar heeft de oppervlakte van Duitsland en een bevolking vergelijkbaar met die van Spanje. Met 84 % van zijn gebied bedekt door bergen en heuvels, kost reizen hier tijd. In twee goed gevulde weken hebben we zes verschillende regio’s verkend…

Lijiang en Shuhe : Erfgoed en Authenticiteit

We beginnen onze reis door Yunnan in de regio van Lijiang, een stad die op de UNESCO-Werelderfgoedlijst staat. Drie dagen hebben we hier doorgebracht om Lijiang en de omgeving te verkennen, en we zijn betoverd. Deze twee steden en hun omgeving zijn simpelweg prachtig en enorm fotogeniek.

Lijiang, meer dan 800 jaar geleden gesticht, en Shuhe, die zelfs nog ouder is, zijn levende schatten van de Chinese geschiedenis. Terwijl we door de oude wijken van Lijiang en Shuhe wandelen, duiken we in smalle, geplaveide straatjes omgeven door traditionele houten huizen. Het is niet slechts één straat die ons verrast, maar de unieke sfeer die overal voelbaar is.

Een tip voor reizigers: we zijn hier buiten het hoogseizoen, dus het is heerlijk rustig. Maar tijdens de Chinese vakanties kan ik me de eindeloze rijen in deze smalle straatjes al goed voorstellen!

Tiger Leaping Gorge: Indrukwekkende trektocht

Op 2 à 3 uur rijden ligt de beroemde Tiger Leaping Gorge. Een wandeling van vier uur voert ons langs adembenemende landschappen: indrukwekkende kloven die zich over 16 kilometer uitstrekken, met steile rotswanden tot bijna 3.900 meter hoog en een donderende rivier diep beneden. Hier is het water niet bepaald rustig: het perst zich door zulke smalle passages dat het debiet wel 2.000 kubieke meter per seconde bereikt. Pure kracht.

De legende vertelt dat een tijger van de ene kant naar de andere zou zijn gesprongen om aan een jager te ontsnappen… Eerlijk gezegd lijkt het mij niet meer dan gewoon een legende 😉.

De wandeling is prachtig maar niet zonder uitdagingen: op sommige plekken zijn de paden zo smal (minder dan een meter!) dat ik Matteo stevig tegen me aanhoud. ’s Avonds strijken we neer voor een overnachting midden in de kloof. Onze enige metgezellen? Het verre geruis van de rivier en het mysterieuze ritselen van dieren om ons heen. We voelen ons echt ver weg van de wereld, aan het einde van de aarde.

Shangri-La: Aan de Poorten van Tibet

Vervolgens zetten we koers naar Shangri-La, een stad die onze eerste stap markeert in de Tibetaanse wereld. We komen hier aan met het gevoel dat we een andere wereld zijn binnengestapt. Het landschap verandert: overal zie je boeddhistische kloosters, gebedsvlaggen wapperen in de wind, en de sfeer wordt meteen spiritueler.

Het Songzanlin-klooster, bijgenaamd de “Kleine Potala”, is een must-see. Het is het grootste Tibetaanse klooster van de regio, gesticht in de 17e eeuw. Bij een bezoek aan deze plek voelt het alsof je al aan de poorten van Tibet staat: de architectuur is prachtig, en de gezangen van de monniken galmen door de zalen. De bijnaam “Kleine Potala” is misschien wat overdreven, maar we gaan niet klagen: het uitzicht is schitterend, de sfeer sereen, en de monniken, met hun meditatieve blikken, voegen iets magisch toe aan de ervaring.

De steegjes van de oude stad van Shangri-La kronkelen tussen houten huizen en kleine winkeltjes. Zoals vaak in China staan spiritualiteit en commercie zij aan zij. Laten we eerlijk zijn, alles is zorgvuldig opgezet voor Chinese toeristen op zoek naar zen en exotiek. We slenteren langs kraampjes met kleurrijke stoffen en boeddhabeeldjes, elk verkopend wat ze noemen het “echte” Tibet. Maar het echte Tibet ligt verscholen achter de bergen, goed beschermd onder het waakzame oog van Peking. En wie dat wil bezoeken, heeft een speciale vergunning nodig… uitgegeven door China, natuurlijk.

’s Avonds koelt het snel af. We zitten op 3.200 meter hoogte in een halfdroog gebied, waar ijzige nachten volgen op zonnige dagen. Maar ondanks alles hebben we genoten van Shangri-La. Het is een decor, een zorgvuldig georkestreerde introductie tot de Tibetaanse wereld, maar het maakt ons alleen maar nieuwsgieriger om verder te gaan, dieper deze bergen in. Misschien de volgende keer…

Op de Thee- en Paardenroute: Shaxi

Op weg naar Dali maken we een stop in Shaxi, een oud dorp aan de Thee- en Paardenroute. Hier zien we een mooi voorbeeld van wat China kan: twintig jaar geleden stond het dorp in verval, door iedereen vergeten. Maar de overheid besloot in te zetten op nostalgie en investeerde massaal om alles te renoveren. En raad eens wie er kwam helpen? De Zwitsers! Dankzij de expertise van de ETH Zürich heeft Shaxi zijn vroegere glorie herwonnen.

Vandaag de dag is het een klein juweeltje, een tijdloze oase met geplaveide straatjes en perfect gerestaureerde traditionele huizen. De sfeer is rustig en sereen, alsof het dorp bevroren is in een ver verleden. We dwalen door de straten, ademen de geschiedenis in… en genieten van dit moment van rust voordat we weer terug duiken in het hectische ritme van het moderne China.

Dali en Kunming: De Cirkel is Rond

Ons avontuur in Yunnan komt tot een einde met twee contrasterende etappes: Dali en Kunming, de hoofdstad van Yunnan. Dali, ooit een toevluchtsoord voor backpackers, heeft niet veel meer gemeen met zijn bohemien verleden. Tegenwoordig is het een gestandaardiseerde Chinese stad, vol met winkels en restaurants waar verkopers je proberen te overtuigen met megafoons. Ondanks de drukte is het voetgangersgebied, dat best groot is, aangenaam om doorheen te wandelen. Toch heeft de stad ons niet echt betoverd. Eén uitzondering, en wat voor één: de beroemde Drie Pagodes en hun historische site. De majestueuze pagodes staan al meer dan duizend jaar trots overeind. Het gehele complex heeft iets weg van een miniatuur van de Verboden Stad. Het zien van de pagodes die weerspiegelen in de vijver is een hypnotiserend spektakel. Alleen al voor deze ervaring is Dali de moeite waard.

Daarna gaan we naar Kunming, onze laatste stop voordat we de cirkel sluiten. Kunming is een drukke, levendige Chinese metropool, een beetje benauwend, zonder echt iets bijzonders om te bezoeken. Om eerlijk te zijn, hebben we zelfs de tijd genomen om naar de dierentuin te gaan… waarschijnlijk de meest vervallen dierentuin die we ooit hebben gezien. Je kunt het al raden: Kunming zal waarschijnlijk geen onvergetelijke indruk op ons maken, maar het heeft een mooie verrassing op slechts twee uur rijden: het Stone Forest (Shilin), een UNESCO-werelderfgoed. Deze ongelooflijke rotsformaties komen uit de grond omhoog als versteende bomen. Van een afstand is het al indrukwekkend, maar het is pas wanneer je binnen bent en door smalle passages beweegt, waarbij je je soms moet bukken, dat je de magie van de plek echt voelt. Het is spectaculair, vreemd, en bijna onwerkelijk.

We eindigen ons avontuur met het gevoel een mooie variëteit aan gezichten van Yunnan te hebben ontdekt: van heilige bergen tot oude dorpen, en van de drukte van de grote steden tot de rustige natuur. De cirkel is rond… voor deze keer.

En daar heb je het, dat is alles voor deze post! Als je het tot hier hebt gehaald, proficiat!

Volgende week neemt het 3de en laatste deel van ons avontuur in China je mee naar het hart van het leven van taxichauffeurs, ontdek je de regio Guangxi en de stad Shanghai, met als hoogtepunt een boeiend gesprek met een Chinees stel over hun situatie in China.

Tot snel!